یاد واره های ازتاریخ افغانستان

شاه محمود ،حصین

یاد واره های ازتاریخ افغانستان

به دور دستها نمی رویم . ازآن روزګاری آغاز میکنیم که جهان ما تقریباً یک دست در چنګال استعمار ګران انګلیس قرار داشت ،مغرورانه خود را حاکم با لامنازع دنیا میخواند وبا غرور وتکبرکهن استعماری ادعامیکرد که آفتاب در امپراطوری شان غروب نمیکند.                                                                                       

از شاه شجاع میګوییم ازآن فراری دل شکسته و امید باخته یی که آخرین تقلاهایش نیزامیدی به او نیاورد.ازپیشاور به امیدترحم سکهه های پنجاب ویافتن متحد سیاسی نظامی درمقابله با امیر دوست محمد خان رفت. قرار دادی با رنجیت سنګ به امضا رساند ودر تلاش جمع آوری نیروی جنګی افتاد زیرا رنجیت سنګهه به او عده یی مصارف تمویل سپاهش را داده بود.از بخت بد او لارد آکلند ګورنر جنرال هند برطانوی این قرارداد را منظور نه کرد.شاه فراری نا امیدوسرخورده ودل ودماغ باخته شد.ره لودهیانه در پیش ګرفت تا درترحم هند برطانوی روزګاری از شر وشورزمانه در امان باشد.بی خبر ازینکه لارد آکلند برای تطبیق پلانهای پیشروی بسوی هندوکش به انسان عقل باخته ومفلوکی چون اونیاز داشت تا پوشش باشد برای تجاوز واشغال افغانستان.                                                                          

 انګلیسها با تعقیب رد پای شاه شجاع اورا در لودهیانه در حالی یافتند که دیګر هیچګونه امیدی به برګشت به وطنش ودردست ګرفتن قدرت از دست رفته اش را نداشت. شبکه های کار کشته یی جاسوسی انګلیس اورا از قعر نا امیدی کشید ومیراث پدر کلانش را به یادش داد ووعده سپردند که هند برطانوی با تمام ساز وبرګ نظامیش در خدمت او خواهد بود.شاه فراری این نوید را مبارک دانست وحاضر شد با هر شرطی که باشد تن به قبول ذلت داده با در قمار قرار دادن کشورش معاهده یی ننګین سه جانبه(۲۶ جون ۱۸۳۸ م) را باانګلیس و سکهه های پنجاب امضا کند.                                                                                    

این معاهده که از جهت حقوقی ننګ تاریخ است درحالی به امضا رسید که لارد آکلند ګورنرجنرال هند برطانوی ونیز رنجیت سنګهه هردودارای اختیارات وشخصیت حقوقی خود بودند ودر مقابل آنها شاه شجاع که نه شاه مانده بود ونه شجاعتش، انسان فراری امید باخته ،مفلوک وبی اختیاری بیش نبود.در واقعیت معاهده یی سه جانبه بین دو حکومت ویک فراری امضأ شد.                                                         

شاه شجاع پنداشته بود که هیبت جهانشمول هیولای استعماری انګلیس با ساز وبرګ بزرګ نظامی وتخنیکی اش میتواند اراده مردم افغانستان را به زانو در آورد.او فراموش کرده بود که تاریخ پر ماجرای افغانستان به خلقهای این سر زمین شخصیت وکرکتراز نوع دیګری بخشیده است.                                                            

دفاع از هستی مادی ومعنوی ومقابله یی سخت جان، فرسایشی،طولانی با پرداخت قیمت های بسیار بلند انسانی ولیک از پا نه افتادنی نصیبی بود که تاریخ به این خلقها بخشیده بود.                                                                                           

اردوی انګلیس در جبهه یی غرب تا شهر قندهار با مارش پیروز مندانه یی پیش تاخت. آنها ګویی نخوانده بودند که مردم افغانستان همواره دشمن را به قلب معرکه پیش آورده وبعد به دادش میرسند.تجاوز در همان زمان هم همانند امروز باید شعار های فریب دهنده یی عرضه میکرد. شعار های آنوقت متمدن ساختن و فرهنګیزه کردن مردم افغانستان یعنی آنهای بود که در نظر انګلیس آسیایی بربر ووحشی بودند. تجاوز شعار برګشت میراث ازدست رفته یی احمد شاهی را به خلفش نیزبه زمزمه ګرفته بود.درست همانند امروز که تجاوز جاری در جمع دیګر شعار های سیاسی شده یی خود شعار اعاده یی شاه مخلوع را نیز به خدمت ګرفت .                         

پیام آوران فرهنګ وتمدن نوع استعماری وقتی به قندهار رسیدند ومقاومتی قابل حسابی در برابر خود نیافتند شاه مزدور را به تجدید معاهده سه جانبه مجبور ساختند وچنان شرایطی بر آن شاه مزدورتحمیل کردند که به ساده ګی نشان میداد که انګلیس در کشور ما خیمه یی یک قرنه بر افراشته است.                                            

غرور این پیروزی کاذب نظامیان انګلیس را چنان در هوا وهوس شیطانی برد که در همان نخستین روز های حضور در قند هاریکی از افسران انګلیس بر زنی جوانی که از یک کاریز آب می آورد جبراً تجاوز کرد. این عمل شیطانی فرنګیان به مردم نشان داد که نه وطن، نه ناموس ونه ایمان وآرمان شان هیچکدام در امان نیستند.به همین دلیل آوای مقاومت به شدت به صدا در آمد.دسته های بزرګ جنګی مردم قندهار در امتداد راه قندهار غزنی با توده های وسیع دوطرف این شاهراه در صف محاربه با دشمن بیګانه وشاه مزدور قرار ګرفتند.اردوی انګلیس تا کابل جاده یی خون را پشت سر ګذاشت ولیک در عمل یافت که درچنان تلکی افتاده است کی ازآن زنده به در رفتن جز با معجزه یی ممکن نیست. آنها نمیدانستند که به قول جواهر لعل نهرو« افغانها ممکن است از بسی جهات عقب افتاده باشند ولیک سرزمین شان را چنان دوست دارند که برای هر بیګانه یی لانه یی زنبور بوده است».                    

قیام کابل وخلقهای دور وپیش آن طبل نابودی محتوم دشمن را به صدا در آورد. ترس وهیبت قیام وتلاشهای دیوانه وار دشمن برای بیرون رفتن از باطلاق مرګ چنان اوج ګرفت که اردو های استعمار تنها به زنده بر ګشتن خود می اندیشید.                     

ګویند« شبخون افغان»، انګلیسها را چنان سراسیمه ساخت که لیدی سیل خانم جنرال سیل از فرط ترس ونا امیدی به فال بینی پناه برد. او کتاب کیمبل شاعر معروف انګلیس  را به فال ګرفت . وقتی کتاب را باز کرد چشمش به این شعر شاعر خورد: 

«جایی که ګروهی باهم جمع اند                                                                 

تنی چند از هم جدا شوند                                                                         

برف کفن شان خواهد شد                                                                        

هر قطعه زمین علفزارزیر پای آنان:                                                           

ګوری خواهد بود»                                                                                 

این شعر چنان به زودی سیمای واقعیت کشور ما را در همان برهه یی زمان درخود مجسم کرد که ګویی شاعر قرن پیش تصویری از کشور ومردم مارا در عالم تخیل یافته بود.                                                                                              

«قبرګورهای»کابل( ګور درینجا به معنی قبر نیست. مردم افغانستان انګلیس ها را ګوره شاید منظور ګره خر بوده باشد میګفتند) تنها قبرستان مرده ګان دشمن نبودکه دسته دسته از پشته های آسمایی وشیر دروازه می آوردند ودرین جا آتش زده وګور میکردند  بلکه از سیاسنګ کابل به امتداد تیزین وازبین تا حوالی جلال آباد دره ها انباشته ازکشته های دشمن بود.کمترین عدد کشته های اردوی دشمن را ۱۲۰۰۰ ګفته اند.بیچاره داکتر برایدن یګانه انګلیس زخمی و نیمه جان که نمیتوانست این همه مردګان را به شانه انداخته ونزد جنرال سیل به جلال آباد برساند ګناهی نداشت.      

شکست ننګین اردوی دشمن دیوار های مستعمرات آن ابر قدرت زمانه را به لرزه در آورد. به هر قیمتی که می شد این شکست را باید تلافی میکردند.این بار باز موش مرده واز حال رفته یی درچنګال آنها افتاد. شهزاده یعقوب خان آنکه به حکم پدرش هفت سال واندی درزندان مجرد وتوان سوزی ګیر افتاده بود بهترین چهره یی بود که می شد از او شاه شجاع دیګری تراشید.همچنان کردند نخست در حالیکه این انسان اراده وایمان باخته هیچ کاره یی نبود معاهده ګندمک( ۱۸۷۹) را با او به امضا رساندند. با این معاهده ء فاقد کوچکترین اعتبار حقوقی نه تنها استقلال افغانستان رسماً زیر پاشد بلکه سه معبر پر اهمیت استراژیک یعنی کرم تا جاجی،دره ء خیبرولندی کوتل به انګلیسها سپرده شد. هند برطانوی که ازین پیروزی مست ومدهوش بود روی دیګر نقشه را که اشغال دوبارهء افغانستان بود روی دست ګرفت. قتل کیوناری در کابل بهانهء برای ین تجاوز از قبل پلان شده بود.                       

مردم افغانستان به امیر شیرعلیخان ب دیده یی قدر مینګریستند. فرزند او یعقوب خان   که در عنفوان جوانی مرد دلیر وصحنه آرای بی ترس بود، وګویند که با همت اوبود که قندهار وهرات در دست امیر شیر علیخان قرار ګرفت هم در باور های مردم جای ګرفته بود. مردم نمیدانستند که زندان قلب واراده وایمان اورا درهم شکسته است. فقط انګلیسها به خوبی دریافته بودند که عروسک بی ارادهء موش صفتی را ګیر آورده اند وازهمین طریق میتوانند تجاوز دومی را به پیروزی رسانده وبه آن پایداری دهند.                                                                                         

تا این زمان اردوی انګلیس نیروهای اجیری بسیاری از مسلمانان وهندوان نیم قاره یی هندرا به تعلیم وتربیت نظامی ګرفته بودند.تخنیک جنګی آنها نیز به قوت تجدید شده بود واز شکسهای ګذشته اموخته بودند که مردم افغانستان با ګوره ها سر سازش ندارند، پس بهتر است اردوی مسلمان وهندو را درپیش انداخت. این بازی بار دیګر با طی صدها کیلومتر جاده های خون تا کابل رسید وازنیمه راه آن موش مرده را نیز در بغل آورده ودر بالاحصار بر تخت نشاندند.وحشت و بی فرهنګی فرهنګیان متمدن هنوزخاطره های دردناکی از ګذشته ء آنها در دل مردم ما داشت.ازینرو آغاز قیام ومقابله با دشمن متجاوز اندر دل مردم جای ګرفته بود.مردم به زودی دریافتند که یعقوب خان آن جوانی نیست که اینها فکرش را میکردند .این یکی ذلیل تراز آن قبلیش است.شخص امیر محمد یعقوب خان که کله وچانهء هم نداشت به چنان مرد ترسو وبی ایمان وبی باور به هر چیز مبدل شده بود که از سایه خود هم میترسید .ګویند باری مجلسی را در بالاحصار برایش فرا خوانده بودند،شاه را ترس و وهم ناپیدایی ګرفته بود، بر چوکی خود قرا وآرامی نداشت،هرلحظه به سوی ارسی تالار میرفت. در همین حال نا ګهان چشمش بر بالای تپه یی مرنجان برتوپی خورد که میله یی آن به جانب با لاحصار بود، امیر ترسو ومزدوردرحد ازحال رفتن جدکه خورد. محافظین انګلیسی اش متوجه حال اوشدند ودر جستجوی علت افتادند.آنها دریافتند که امیر از همان توپ به لرزه در افتاده است. توپ را از جا بیجا وامیر رابه آرامش فراخواندند.                                                                                  

امیرمزدور همواره ازفرط بی صلاحیتی وهیچکاره بودن همچو شاه شجاع ګریه درچشمان خورد شدهء خود داشت.نوشته اند که باری انګلیس ها برای اینکه ویران ساختن وآتش زدن با لاحصار کابل را به صحهء اورسانده باشند. این مطلب را با امیر طرح میکنند.امیر ګریه یی طفلانه سر داده به عذر وزاری از بادارانش میخواهد که این کار را نکنند. انګلیسها که دیدند ازین موجود مالخولیایی دیګر چیزی ساخته نیست اورا با یک قطعه یی خاص نظامی به هندوستان میفرستند. اینکاردر واقعیت آخرن مانع در برابر قیام مردم ما را از راه بر میدارد.طوفان از قبل آغاز شده به حرکت می افتد.انګلیس داستانهای بربادی های ګذشته یی خود را درین سرزمین به یاد می آورند.با امیر عبد الرحمن خان که تازه از زندان بخارا رهایی یافته وبه وطن برګشته تماس برقرار میکنند تا راه زنده برګشتن به هندوستان را دریابند.               

انګلیس اینبار حساب میکرد که شبکه های نیرومند جاسوسی ونیز نفوس مسلمان وهندو ی آورده از هندوستان را که منافع انګلیس را فراموش نمی کنند به جا ګذاشته وامیر عبد الرحمن خان نیز با چنان دشواریهای روبروست که چاره یی جز دست دراز کردن به آنها را ندارد. اردوهای انګلیس افغانستان را ترک ګفتند ولیک تا ضرب قیام استقلال مردم ما را نه دید دست از مداخله وحکمروایی پشت پرده بر نداشت.                                                                                                 

قیام پیروزمند ۱۹۱۹ مردم افغانستان کوتاه مدتی دست نا پاک انګلیس را از سر نوشت خود عقب زد ولیک فتنه های ازقبل پلان شده وشبکه های جاسوسیش توانست آرمانهای استقلال را به آنګونه یی که بودند در نطفه خموش کنند . با یک پیش پرده یی مضحک وسخت غریب برای مردم افغانستان نمایش اصلی را پیش انداختند. تا این دوران دیګر جنګ سرد شکل ګرفته بود.جهان با بیلانس معین قدرت ها وضعیتی را بار آورده بود که افغانستان باید در پناه همین وضعیت چندی نفس به آرام می کشید.درقریب چهل سال این آرامش چانس طلایی برای پیشرفت وترقی وجهیدن به مدارج عالی تمدن به وجود آمده بود.                                                            

 بادرد ودریغ ! محافظه کاری سنتی وترس از بیداری مردم موجب جا ګیر ماندن دردناک تاریخ ما شد.                                                                               

ضرورت جهش جامعه به پیش با این حالت در تضاد بود ودر روستا ها و شهر ها خبر از طوفانهای مهار نشدنی میداد.                                                            

اولین انفجار باکودتای خانواده ګی ۲۶ سرطان ۱۳۵۲ هه آغاز شد. قیام هفت ثور ۱۳۵۷ این انفجار را بګونه یی دیګری به تکرار ګرفت.شرق وغرب ازین طوفانها در اندیشه ودر پی نفوذ خود افتاندند. این وضعیت طوفانهای اجتماعی را عمق وپهنا وسرعت دیګری داد.                                                                               

این بار تجاوز ازشرق عنوان شده آغاز شد،وفراری سومی را بر شانه های تانکهای  غول پیکرخود آوردند.مردم افغانستان با آزمایش از نوع دیګری روبرو شدند.شور وطنخواهی،عقید و ایمان از درون وتحریک وحمایه وتمویل وتسلیح وفرستادنها از بیرون رویارویی خونین وهستی بر اندازی را به صحنه آورد.دست نشانده یی بلند آوازه ولیک هیچکاره یی تازه چند سباهی هورا های ګرمی کشید وسخت بیباکانه به تاخت وتاز افتاد. ولیک به زودی دریافت که این پاشنه یی آهنین دیګران است که حکومت میکند نه او.                                                                                

دردهیچاره بودن وبی صلاحیتی زمامدار،تاریخ ما را باز به تکرار ګرفت .ګریه کردن ها، همان ګریه های نوع شاه شجاع ویعقوب خان بار دیګر به تماشا رفت. از بخت برګشتهء این دیګران آورده ګریه ها را اوساد چی مشاورش دید وهمین کار اورا ساخت نه به هندوستان بلکه به« جزیره یی جزام»درجوار آمو زندانی شد.       

بازیهای عادت شده یی اطلاعاتی وسخت تاکتیکی، چند روزی به عمر تجاوز کمک کرد ولیک دیګر جنګ سرد به پیروزی سرمایه انجامیده بود. تجاوز سرخ باید جا تهی میکرد.وسایل دست پرورده یی غرب وپا دوهای محلیش ګماشته های سفید جامه وسیاه دل خود را پیش دواند.چون نقش این افزار زبان دار فقط در دوران جنګ سرد قابل حساب بودودیګر آن جنګ چهره عوض کرده بود ودهل یک قطبی شدن وګلوبالیزم نوع نظامی جان به صدا در آمده بودازینرو این وسایل دیګر ارزشی نداشتند آنها راګذاشتند که دردرون خود به هستی شان  پایان دهند.این بازی کشور مارا ضربه یی کاری دیګری زد.جنګ ومقاومت ودرون خوردګی به جهانخواران فرصت داد که با یافتن بهانه یی پلانهای از قبل آماده شده خود پلان اشغال وطن مارا  از حرف به عمل اورند.                                                                           

ګرچه آغازګر این تجاوزدوقدرت انګلوساکسونی همواره هم آواز بودندولیک چشم طمع دوختن به منابع سر شار طبیعی آسیای میانه ونیز وعده های دروغین انګلوساکسونی جمع کثیری از متحدان اروپایی وپادوهای منطقه يي ابرقدرت جهان را به این معرکه کشید.وبه همین دلیل آنرا در لحاف ګنده یی ائتلاف وهمبستګی بین المللی  پیچیدند.                                                                                      

ګویند تاریخ ملتهای بخت باخته همیشه تکرار است. غرب اینبار به بهانه یی سرکوب تروریزم وشعار های تو خالی دیګری عزم تجاوز کرد. کار غرب این بار تاحدی پخته ګی داشت. نخست افرادی ګمنامی را از لای خا کروبه های کارهای پیش پا افتاده یی کشور های شان به اموزش حرفوی اطلاعاتی ګرفتند بعد با چچ وچغل آنها مدلهای دلخواه خود را برګزیده وبه قدرت آوردند.این بازی که از سناریوی امریکا وانګلیس به رهبری جنرالان کهنه کار سیا اغازشد با قریب نه سال طی طریق در اشک وخون مردم افغانستان به چنان فاجعه یی تاریخ مبدل ګشت که چهارمین زمامدار دیګران آورده نیز از هیچکاره ګی خود چون آن سه یی دیګر چند روزی ره اشک ریختن درپیش ګرفت.چون ګریه ها اثری نکرد، این بازیګر رند وخیره سر وتربیت شده ء بازاردریافت که دنیای حامی وحافظش دردرون خود چنان درون خوردګی دارد که میشود از آن برای چنه زدنهای سیاسی به سود دوام قدرت شخصی خوداستفاده برد.این چانه زدنها مجبوریت است یا تمثیل ، بر وضع خونین کشور اثری ندارد. جامعه مجبور به مقابله ومقاومت در برابر اشغال است.واشغالګران هرقدر زیادو متنوع هم باشند به این واقعیت پی برده اند که شکست ورسوایی شان حتمی است.وحشی ووحشیتر میشوند وبرای پرده کشیدن به عجز وناتوا نی شان به قتل های بربر منشانه یی دست میزنند تا هیبت هیو لای تخنیک جنګی شان اراده ء مردم مارا به زانو در آورند. غافل از اینکه مقاومت در برابر بیګانه نصیبی است که تاریخ به این مرزوبوم داده است. این سرزمین انباشته از اجساد بیګانګان به دشمنی آمده با این مردم است.هیچ زوری، هیچ حیله ونیرنګی وهیچ دسیسه وتوطئه یی در برابر اراده یی به پا خاسته یی خلقهای افغانستان جز شکست ورسوایی حاصل دیګری نخواهد داشت.اګر دنیای سرمایه را اندک عقل وهوشیاری در سر با شد تا دیر نه شده باید جل وپوستک خود و ګماشته ګان حریص وطن دشمن خود را ازین سرزمین بر بندند.این یګانه راه عاقلانه است.                                                  

مردم افغانستان همانګونه که تاریخ نشان داده است با همه ترس وبیمی که وجوداشته ودارد توانایی چیره شدن بر دشواری های خود را دارند. وبر عکس تبلیغات دشمن انسان این وطن هر ګزګرګ همدیګر نخواهد شد.                                             

 

Comments are closed.


Hit Counter provided by technology news